مسجد جامع ساوه
منبع : سایت بنیاد اندیشه اسلامی
قالی های ساروق
بهترين و زيباترين ساروقها از آن اراکند. اين عقيده صاحبنظران قالي احتمالا بر اساس حصول بازارهاي صادراتي است؛ اما عليرغم اين امر تنها، نام ساروق بلکه شهر ساروق (تقريباً در 50 کيلومتري شمال اراک) نيز براي بازار قالي داراي اهميت ويژه اي است. بعد از يک دوره کوتاه که در آن افت کيفيت پديد آمد، قاليهاي خوب و با کيفيتي والا به تمام دنيا بخصوص آمريکا و اروپا صادر شدند. ساروق بعنوان خاستگاه قالي در طول قرن نوزدهم گسترش يافت. از دوره هاي ابتدايي اطلاعات جامعي از روند بافت در اين شهر در دست نيست.
اندازه: تمام اندازه هاي معمول بانضمام اندازه هاي بزرگ و سفارشي تهيه مي شود.
رنگها: کرم، آبي، و قرمز جهت زمينه بکار ميروند و زرد، سبز، و سايه اي از قرمز جهت ترسيم طرحها بکار ميروند.
نقشها: بسياري از نقشهاي متفاوت بانضمام نقشهايي که از مراکز ديگر عاريه گرفته شده، در قاليهاي جديد ساروق بکار ميروند؛ که از ميان اين نقشها ميتوان طرحهاي هراتي و بوته ميري و طرح ترنج و نقشهاي متفاوت گل و نقوش مشبک را نام برد. حواشي متعدد و خطوط حواشي همواره بر ارائه حواشي باريک تأکيد مي ورزند.
ساختار: تار و پود پنبه اي مي باشند.
گره: گره فارسي مورد استفاده است. بافت از متوسط تا ريز متغير است (5000 گره در دسي متر مربع). شباهت قاليهاي قديمي و آنتيک در استفاده از گره ترکي است.
پرز: ساروقهاي جديد از پشمي عالي، و با چيني متوسط تا بلند برخوردارند. قطعات قديمي اغلب داراي ساختاري سفت و سخت و چيني کوتاه برخوردارند.
کيفيت: قطعات ساروق به بهترين گروه قاليها تعلق دارند و حتي در بين توليدات صادراتي اخير بلحاظ سفتي و سختي از ارزش والايي برخوردارند. قاليهاي قديمي و عتيقه ساروق را با بهايي گزاف تنها در معاملاتي که بوسيله دلالان در حراج ها رهبري مي شود ميتوان يافت
منبع : سایت www.farhangsara.com
|
تاريخچه مدارس جديد در اراک اولين مدرسه با نظام جديد در سال 1321 هـ.ق به نام مدرسه صمصاميه (دبيرستان صمصامي فعلي) بوسيله شادروان حاح صمصام الملك امير تومان كه يكي از بزرگان و دانش دوستان اين شهر بود احداث گرديد. مديريت آن با زنده ياد ميرزا محمدخان آذرهوش كه از تحصيل كرده هاي دارالفنون بود محول گرديد. اين دبستان در بدو تاسيس داراي 3 كلاس شامل كلاس ابتدايي، فارسي. علمي و داراي 50 نفر دانش آموز بوده كه در سال 1322 هـ.ق تعداد دانش آموزان به 150 نفر در 4 كلاس و با دروس فارسي، عربي، رياضي و زبان فرانسه فعاليت داشت، براي مخارج اين واحد فرهنگي از طرف موسس و باني آن املاك و مستغلاتي وقف گرديده كه هزينه زندگي دانش آموزان و معلمان از آن در آمد پرداخت گردد. فتوكپي آن وقف نامه در پيوست همين تحقيق آمده است. در سال 1325 هـ.ق آموزشگاه منتصريه با كوشش منتصرالدوله حاكم وقت عراق تاسيس گرديد و در آن سال داراي 200 نفر دانش آموز بوده است. در سال 1328 هـ.ق . آموزشگاه سهاميه با كوشش مرحوم مرتضي قليخان بيات (سهام السلطان) نماينده عراق در مجلس شوراي ملي و مديريت آن با مرحوم كريم زاهدي بوده است در سال 1330 هـ.ق آموزشگاهي به نام سلطانيه دايرگرديد. در سال 1332 هـ.ق اولين دبستان دخترانه به نام شمس المخدرات احداث شد. در سال 1338 هـ.ق برابر 1299 خورشيدي كه اولين سال تاسيس اداره معارف در عراق است دبستان عطيمه به رياست شادروان نخستين افتتاح گرديد. در سال 1299 خورشيدي، دبستان دولتي شماره 1 (احمديه سپس فردوسي) از طرف اداره معارف (آموزش و پرورش) تاسيس شد. در همان سال 1299 خورشيدي نيز دبستان دولتي شماره 2 (دبستان پهلوي سابق) بوسيله مرحوم صادق انصاري رئيس وقت اداره معارف افتتاح شد. در اين سال اولين امتحانات رسمي شش ساله ابتدائي انجام گرديده است. در سال 1301 خورشيدي در دبستان دولتي شماره 1 (فردوسي) اولين كلاس دبيرستان داير و نيز يك باب دبستان دخترانه به نام دبستان دولتي دخترانه دوشيزگان افتتاح گرديد. در سال 1307 خورشيدي 10 باب دبستان در بخشهاي عراق تاسيس شد بدين ترتيب است. دبستان دولتي شماره 1 كرهرود دبستان دولتي شماره 2 آستانه دبستان دولتي شماره 3 سربند دبستان دولتي شماره 4 خنداب دبستان دولتي شماره 5 فرمهين دبستان دولتي شماره 6 بزچلو دبستان دولتي شماره 7 گرگان دبستان دولتي شماره 8 قم - تفرش دبستان دولتي شماره 9 ابراهيم آباد دبستان دولتي شماره 10 طرخوران تفرش اين دبستانها ابتدا دو كلاسه بعد 4 كلاسه بوده اند. در سال 1407 خورشيدي كلاس دوم دبيرستان در مدرسه عظيمي داير شد و مدرسه صمصامي نيز در اين سال دبيرستان شده و پس از مدتي تا كلاس سوم داير نمودند. در سال 1308 يك باب آموزشگاه متوسطه امريكائي به نام ارك در اين شهر افتتاح و دانش آموزان آن در سال 1309 با شاگردان دبيرستان صمصامي در امتحانات رسمي دوره اول دبيرستان شركت نمودند. اين مدرسه در سال 1311 منحل گرديد. در سال 1313 دبيرستان (پهلوي سابق) در محل فعلي پاساژ مركزي افتتاح گرديد. در سال 1313 نيز دبيرستان دخترانه مهستي داير شد. در سال 1313 اولين دبستان مختلط به نام دبستان دولتي مختلط بدر به وجود آمد. دبيرستان دخترانه شاهدخت نيز در سال 1313 تاسيس شد. در سال 1314 دبستان مختلط منصوري از موقوفات حاجيه طوطي خانم منصوري احداث گرديد. در سال 1315 كلاس ششم دبيرستان در صمصامي داير شد. ارامنه اراك در سال 1286 شمسي برابر اكتبر 1907 ميلادي دبستان ملي شرف در ارامنه را افتتاح گرديد. كودكستان نوين در سال 1314 و كودكستان ارامنه در سال 1305 به وجود آمده بود. www.arak200.org | |
|
|
|
ساروق (امامزاده 72تن)
1- موقعیت جغرافیایی ساروق :
بقعه متبرکه امامزادگان هفتاد ودو تن در استان مرکزی – شهرستان اراک و در روستای ساروق واقع شده است . روستای ساروق در فاصله 48 کیلومتری شهرستان اراک با ارتفاع1810 متر از سطح دریا قرار گرفته است . جمعیت ساروق 3000نفر است معروفترین محصول روستا فرش دستبافت می باشدکه روزگاری جزو معروف ترین کالاهای صادراتی ایران به شمار می رفت
2-تاریخچه ساروق:
ساروق دارای سابقه تاریخی بسیار طولانی است و زمانی به عنوان دارالملک فراهان و سر آمد روستاهای منطقه محسوب می شده است و یکی از مراکز پذیرایی کاروان های مهاجر به کربلای معلا در زمان قدیم بوده است بنای امامزادگان 72 تن مربوط به سده ششم هجری است که در سال 1316 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است . کتیبه هایی که در بنای امامزادگان وجود دارند مربوط به دوره های مختلف می باشد. کتیبه موجود بر روی صندوق در بقعه شرقی که شجره را بیان کرده مربوط به سده ششم هجری قمری است و یکی از نکات جالب در مورد این کتیبه به کار رفتن واژه ساروق در آن است . دو کتیبه متفاوت نیز به صورت خطاطی بر روی دیوار منقوش است . قسمتی از سوره صف که در زیر یکی از گنبدها نوشته شده از نظر سبک شناسی نقاشی مربوط به سده هفتم و هشتم هجری قمری است . در کتیبه موجود بر روی دیوار غربی بقعه این جمله نوشته شده است (( هذا قبر علی صالح بن عبدالله الا عرج بن الحسین الاصغر بن علی زین العابدین بم الحسین بن علی ابن ابی طالب صلوه الله علیهم اجمعین فی سنه خمسائه)) و البته این جمله ادامه داشته که پاک شده است . محراب های بقعه بعدا به آن الحاق شده است و نوع آجرهای به کار رفته در گنبدها مربع است که دو پوش می باشد . نکته قابل توجه در باره این گنبدها این است که بنای آنها مستطیل شکل بوده در حالیکه پایه گنبدها مربع می باشد .
3-شرح حال امامزاده
امامزادگان هفتاد دو تن از احفاد نوادگان امام زین العابدین (ع) و امام محمد باقر (ع) و موسی کاظم (ع) هستند . که به صورت دسته جمعی از کربلا به مقصدتوس جهت زیارت علی بن موسی الرضا (ع) عازم بودند که این حرکت را مزدوران مامون دانستند و ایشان را به شهادت رساندند بزرگ این امامزادگان پدر و پسری هستند که در کتب نامشان با بهترین القاب و توضیحا می درخشد پدر: علی صالح بن عبدالله اعرج بن حسین اصغر بن امام زین العابدین (ع) است . پسر: عبدالله الثانی بن علی صالح فوق الذکر .
در بقعه شرقی محوطه بزرگ 72 تن که با داشتن دو گنبد . 10پله در طرفین پایه های دو گنبد از دیگر بقعه ها متمایز است دو فضای چند ضلعی وجود دارد که محل ورود فضای دوم از طرف شرق و یا به عبارت دیگر بالا سر امامزادگان عبدالله ثانی و علی صالح است . این فضا که از نظر مساحت بقعه و ضخامت دیوارها و نقشه کلی حایز اهمیت است. دارای یک صندوق قدیمی چوبین با شش قبر مرتفع از زمین با پوشش مرمر و کاشی است این فضا با ایوان طاق نمای ورودی به طول 40/1 متر به فضای اول متصل می شود ودر مجموع 25 متر می باشد که در میانه صندوق منبت با طرح های هندسی و گلدانی مقبره ام سلمه به چشم می خورد که او دختر عمو و همسر علی صالح و مادر عبدالله ثانی است که امام کاظم و امام رضا علیهم السلام به آن دو همسران صالح شایسته می گفتند .
1/3-بقعه چهل اختران (بقعه میانی) مدفن سکینه و بانوان فاطمی:
این بقعه بین مزار شرقی ( مدفن علی صالح و همسر و فرزندش) و مزار غربی(مدفن شاهزاده حسین )قرار گرفته است فاصله بقعه چهل اختران از بقعه شاهزاده حسین حدود پنجاه متر است و با بقعه شرقی 10متر فاصله دارد در این مزار متبرکه که یک ضریح آلومینیومی بر فراز قبری که مدفون آن بی شک از مخدرات اهل بیت است دیده می شود. از عنوان چهل اختران و نوشته های پیشینیان مشخص است که جمعی از بانوان قافله ساروق در این بقعه و اطراف آن مدفون و یا از نظرها غایب گردیده اند
2/3- بقعه شاهزاده حسین :
مدفون این سیدی جلیل القدر و عالم از سادات آل حسین (ع) به نام ابو محمد حسین است که حدود چهار قرن پس از شهادت امامزادگان 72 تن به ساروق آمده و با استفاده از موقعیت و نفوذی که داشته است بانی ساخت بنای امامزادگان 72 تن می گردد .
4-جهاد و شهادت کاروان امیران نظام :
در زمان حکومت مامون کاروانی متشکل از امامزادگان علوی و فاطمی به قصد زیارت امام رضا (ع) از کربلا وارد ایران شده و پس از طی منازل مختلف به آستانه ( شهرسه سوک ) رسیدند که والی کرج ابودلف(کارکیا ) از ورود امامزادگان مطلع و دستور دستگیری آن بزرگواران را صادر نمود . امامزادگان پس از مبارزه با صفوف دشمنان و شکست آنان راهی ساروق گردیدند که در این مبارزه تعدادی به درجه رفیع شهادت نایل آمدند . لشکر کارکیا از پا ننشسته و با هماهنگی والیان حکومت ظلم و اختناق در فراهان لشکری برای سرکوب کاروان سادات ترتیب دادند و با به شهادت رساندن شاهزاده یعقوب – شاهزاده اسحاق و اسماعیل و شاهزاده محمود باعث انکسار لشکر اسلام گردیدند .
در هنگام شب سپاهیان کارکیا شبیخونی را تدارک دیده که به شهادت جمعی دیگر از سادات منجر گردید و تعدادی از امامزادگان نیز به اطراف متواری و در نقاط دیگر به شهادت رسیدند بعد از شبیخونی اموال سادات مظلوم را تصرف و به مقرهای خویش برگشتند .
یکی از بزرگان فراهان به نام محمد بن قاسم که نمی توانست شاهد به زمین ماندن پیکر امامزادگان به زیر آفتاب سوزان باشد به دفن شاهزادگان در قلعه پایین ساروق اقدام نمود و شهدای سادات را در اطراف مرقد آن بزرگواران به خاک سپرد .
منبع : سازمان اوقاف و امور خیریه استان مرکزی (بروشور امامزادگان 72 تن ساروق)
لغت نامه دهخدا در مورد ساروق(( قصبه ای است از دهستان فراهان پایین بخش فرمهین شهرستان اراک واقع در 18 هزار گزی جنوب باختری فرمهین سر راه اراک به بزچلو- کوهستانی سردسیر – آب آن از قنات و محصول آن ارزن –بنشن- پنبه – صیفی و سیب زمینی است و 2430 تن سکنه دارد مه اغلب به زراعت و گله داری مشغولند – قالی بافی آن معروف است –راه مالرو دارد و از بزچلو اتومبیل بدان توان برد این ده یکی از قراء قدیمی ایران بوده – آثار و اماکن قدیمه بسیار دارد از جکله بنای امامزاده 72 تن که دارای 3 گنبد است که در یک زمان ساخته شده و تاریخ بنای انها سال 587 هجری قمری می باشد ))